Phần nghe là nơi người Việt có lợi thế rõ nhất khi thi tiếng Thái, vì tai đã quen phân biệt cao độ. Nhưng lợi thế đó chỉ phát huy nếu đã học đúng năm thanh của tiếng Thái chứ không quy chiếu về sáu dấu tiếng Việt.
- Người Việt có lợi thế tai nhờ quen thanh điệu
- Nhưng phải học đúng năm thanh Thái, không quy về dấu Việt
- Đọc câu hỏi trước khi băng chạy là thói quen ăn điểm rẻ nhất
- Từ đệm cuối câu cho biết mức lịch sự và giới tính người nói
Các dạng câu trong phần nghe
Dạng đầu là hội thoại ngắn trong sinh hoạt, hỏi thông tin cụ thể. Dạng hai là thông báo hoặc hướng dẫn, hỏi chi tiết. Dạng ba ở mức cao là bản tin hoặc phỏng vấn, hỏi ý chính. Nhiều câu hỏi về quan hệ giữa hai người nói, và manh mối nằm ở từ đệm cuối câu. Mỗi dạng có cách xử lý riêng, và biết trước dạng nào sắp tới giúp tai biết cần bắt thông tin gì thay vì nghe chung chung.
Bẫy hay gặp
Bẫy lớn nhất là hệ giờ giấc: tiếng Thái chia ngày thành nhiều khung và mỗi khung dùng cách gọi giờ khác nhau, nên nghe một giờ mà quy đổi theo thói quen là sai. Bẫy thứ hai là lớp từ trang trọng dùng trong bản tin, khác hẳn từ dùng khi nói chuyện. Điểm chung của các bẫy này là chúng đánh vào phản xạ chộp lấy thông tin nghe được đầu tiên, nên cách chống đơn giản là nghe hết câu rồi mới quyết định.
Dùng thời gian trước khi băng chạy
Dùng thời gian trước khi băng chạy để đọc câu hỏi, đặc biệt chú ý câu nào hỏi giờ hoặc số. Đó là loại câu mà biết trước sẽ giúp tai chuẩn bị đúng, còn không biết trước thì rất dễ nghe hụt vì cách nói giờ khá dài. Vài chục giây đó là khoảng thời gian đáng giá nhất của cả phần nghe, vì nó biến việc nghe bị động thành việc đi tìm thông tin đã biết trước.
Sai lầm thường gặp
- Quy năm thanh Thái về sáu dấu tiếng Việt — nghe gần giống nhưng đủ lệch để nhầm từ
- Nghe lại mãi một câu đã lỡ — băng vẫn chạy, tiếc một câu là mất thêm hai ba câu sau
- Chỉ luyện nghe bằng tài liệu chậm và rõ, tới ngày thi gặp tốc độ thật thì hụt
Câu hỏi thường gặp
Người Việt có thật sự nghe tiếng Thái dễ hơn không?
Dễ hơn người phương Tây rõ rệt vì tai đã quen với việc cao độ mang nghĩa. Nhưng dễ hơn không có nghĩa là không cần học: năm thanh Thái có đường đi riêng, và người Việt hay chủ quan ở đúng chỗ mình tưởng đã biết.
Nghe được bao nhiêu phần trăm thì đủ để làm bài?
Không cần nghe hết. Phần lớn câu chỉ đòi bắt đúng một hai thông tin cụ thể, nên nghe được sáu bảy phần mà bắt trúng chỗ cần vẫn làm đúng, còn nghe được chín phần mà lơ đãng đúng chỗ có câu hỏi thì vẫn sai.
Có nên ghi chép khi nghe không?
Ghi rất ngắn, chỉ số và từ khoá. Ghi dài làm tai rời khỏi băng, và khi quay lại thì đã lỡ mất đoạn có đáp án.
Luyện nghe bao lâu thì thấy tiến bộ?
Thường vài tuần nghe đều đặn mỗi ngày. Tiến bộ ở kỹ năng nghe đến theo bậc chứ không đều, nên có giai đoạn thấy giậm chân rồi đột ngột dễ hẳn.