Lỗi ngữ pháp của người Việt học tiếng Thái ít về số loại nhưng dai về mức độ, và gần như tất cả đều nằm ở chỗ hai ngôn ngữ giống nhau nhưng không giống hoàn toàn.
- Lỗi nặng nhất: bỏ từ đệm cuối câu nên nghe cộc lốc
- Lỗi thứ hai: đặt số trước danh từ theo thói quen tiếng Việt
- Lỗi thứ ba: dùng sai từ chỉ loại vì suy từ tiếng Việt
- Phần lớn lỗi đến từ thói quen tiếng Việt, không phải từ thiếu kiến thức
Các lỗi lặp lại nhiều nhất
Các lỗi lặp lại nhiều nhất gồm: bỏ từ đệm cuối câu, đặt số trước danh từ, dùng từ chỉ loại theo tiếng Việt, chọn đại từ quá thân mật, và dùng từ đánh dấu hoàn tất ở mọi câu quá khứ. Điểm chung của chúng là đều xuất phát từ việc mang cấu trúc tiếng Việt sang, nên chúng lặp lại một cách hệ thống chứ không ngẫu nhiên.
Vì sao lỗi tồn tại lâu
Những lỗi này tồn tại lâu vì người Thái rất ít khi sửa người nước ngoài, và văn hoá giao tiếp coi trọng sự dễ chịu nên họ càng tránh chỉ ra. Riêng lỗi về đại từ và từ đệm thì họ càng không nói vì việc chỉ ra sẽ làm cả hai bên khó xử. Chính việc vẫn được hiểu làm lỗi sống dai: không ai sửa nên người học không biết mình sai, và mỗi lần dùng lại là một lần củng cố thói quen.
Cách sửa dứt điểm
Cách sửa dứt điểm với từ đệm là biến nó thành một phần của câu chứ không phải thứ thêm vào: khi luyện nói, coi câu chưa có từ đệm là câu chưa xong. Với các lỗi còn lại thì chọn một lỗi và chú ý riêng nó trong hai tuần. Cách này hiệu quả vì nó biến việc sửa lỗi thành việc quan sát có mục tiêu, thay vì hy vọng lỗi tự biến mất khi trình độ lên.
Sai lầm thường gặp
- Coi từ đệm là thứ trang trí thêm vào — nên coi nó là một phần bắt buộc của câu, khi đó bạn không quên nữa
- Chờ người bản xứ sửa giúp — họ hiểu được nên hiếm khi sửa, phải tự dựng cách kiểm
- Sửa lỗi bằng cách học thuộc quy tắc mà không đổi cách nói
Câu hỏi thường gặp
Bỏ từ đệm có thật sự nghiêm trọng không?
Nghiêm trọng về mặt xã hội chứ không về mặt hiểu. Người Thái nghe câu không có từ đệm thấy cộc lốc như nghe một câu tiếng Việt trống không. Bù lại đây là lỗi dễ sửa nhất trong toàn bộ tiếng Thái.
Vì sao người Thái không sửa lỗi cho mình?
Vì văn hoá giao tiếp coi trọng việc giữ không khí dễ chịu, và việc chỉ ra lỗi có thể làm người kia mất mặt. Bạn sẽ được khen là nói giỏi và không ai nói gì về đại từ, nên phải tự dựng cách kiểm.
Làm sao biết mình đang mắc lỗi nào?
Viết một đoạn rồi nhờ người sửa, hoặc so bài viết của mình với một bài mẫu cùng chủ đề. Cách thứ hai làm được một mình và thường lộ ra đúng những chỗ bạn không ngờ.
Sửa được một lỗi mất bao lâu?
Vài tuần chú ý có ý thức cho một lỗi. Sửa một lỗi tại một thời điểm hiệu quả hơn nhiều so với cố sửa hết cùng lúc, vì sự chú ý có giới hạn.